شهوت کلام چیست؟

IMG00092312

کسى که آن چه را به کارش آید کنار گذارد، در آن چه به کارش نیاید [= مفید نباشد] قرار مى گیرد.

در این بخش به ریشه ها و پیامده های زشت بیهوده گویی اشاره خواهد شد.

 

(۴)ریشه هاى بیهوده گویى

عوامل ذیل، انسان را به وادى بیهوده گویى مى کشاند:

 

۱ – کنجکاوى بیجا

اشتیاق به دانستن چیزى که براى شخص سودى ندارد یا کاوش در مسائل غیر مفید، از عوامل مهم بیهوده گویى است، البته این نباید با مسئله کسب دانش و فهمیدن امور مفید و نیکو، اشتباه شود. مقصود از این عامل، حرص ‍ به دانستن چیزهایى است که فقط سرگرم کننده ولى بى فایده اند؛ مانند دانستن تعداد آجرهاى خانه فلان شخص، یا پرسش از تعداد موهاى سر خود.

 

۲ – وقت گذرانى

گاه گوینده به اشتباه گمان مى کند که وقت اضافى دارد و با سخن گفتن مى تواند این وقت را پر کند؛ براى همین به سخن گفتن درباره هر چیزى پرداخته، وقت خویش را هدر مى دهد.

 

۳- حب جاه (جلب توجه)

سخن گفتن گاه براى جاى گرفتن در دل دیگران است که در این حال، فرد با سخن گفتن مى کوشد توجه دیگران را به خود جلب کند تا مردم به ارتباط با او تمایل نشان دهند.

 

 

(۵): پیامدهاى زشت بیهوده گویى

۱ – تباه شدن عمر

کم ترین زیان کلام بیهوده براى شخص متکلم، تباه شدن عمر او است که بزرگترین سرمایه زندگى او شمرده مى شود. آن چه انسان در این جهان به دست مى آورد، به سبب عمر او است. انسان مى تواند از این بخش ‍ زندگانى، براى جهان آخرت خود توشه بردارد و البته با گفتن سخنان بیهوده که هیچ فایده دنیایى و آخرتى ندارد، این فرصت از بین مى رود. اگر زمانى را که صرف سخنان بیهوده مى کند، به سکوت بگذراند و در سکوتش هم به یاد حق باشد، گنجینه اى بزرگ براى آخرت خویش ذخیره کرده است. افزون بر این ، انرژى خود را نیز نگاه داشته است.

 

۲ – حقارت در اجتماع

کلام بى فایده و اضافى، سبب کاستى مقام گوینده مى شود؛ زیرا هر سخنى به صورت معمول مخاطبى دارد و مخاطب با شنیدن سخنان بى ارزش از گوینده، ارج و منزلت پیش از شنیدن را براى او باور نخواهد داشت.

 

۳ – درخواست پوزش

یکى دیگر از آثار زشت بیهوده گویى، این است که چه بسا سخنى بر زبان آورد یا برخوردى کند که از آن پشیمان شود و به ناچار از مخاطب عذر بخواهد؛ حال آن که در روایات آمده است : ((مؤ من وارد کلامى نمی شود یا کارى نمى کند که پس از آن عذر بخواهد.))

 

۴ – زمینه سازى گناهان زبان

سخن بیهوده ، زمینه ورود انسان به وادى گناهان زبان را فراهم مى سازد؛ زیرا بیهوده گویى ، از شهوت کلام سرچشمه مى گیرد و این اشتها به سخن گفتن، خطرهایى چون غیبت، دروغ، فرو رفتن در باطل و…را در پى دارد.کسانى که شهوت سخن گفتن دارند، بسیار آسان تر از دیگران به گفتار حرام دچار مى شوند. روشن است که بیهوده گویى و پر گویى ، انسان را به وادى گناه نزدیک مى سازد؛ زیرا سخن درست ، اندک است و شخص پر گو براى سخن گفتن ، به نادرست روى مى آورد؛ چنان که پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) مى فرماید: من کثر کلامه کثر سخطه و من کثر سخطه کثرت ذنوبه و من کثرت ذنوبه کانت النار اولى به (فیض کاشانى ، المحجه البیضاء، ج ۵، ص ۱۹۶)؛ کسى که بسیار سخن گوید، خطایش فراوان مى شود و کسى که خطایش ‍ فراوان شود کار بیهوده اش فزونى مى گیرد و کسى که بیهوده کارى اش فزونى گیرد، دروغش افزون مى شود و کسى که دروغش فراوان شود، گناهانش ‍ بسیار مى شود…(دیلمى : ارشاد القلوب ، ج ۱، ص ۱۰۴).
گویا بیهوده گویان ، سخن را جزو رفتار خویش به شمار نمى آورند و براى همین است که به وادى هولناک گناه کشیده مى شوند.رسول خدامى فرماید: من لم یحسب کلامه من عمله کثرت خطایاه و حضر عذابه (کلینى : کافى ، ج ۲، ص ۱۱۵، ح ۱۵).

 

هر کس سخنش را از رفتارش به شمار نیاورد، خطاهایش زیاد و عذابش ‍ حاضر مى شود.

 

 

۵ – دورى از رحمت الاهى

بیهوده گویى، انسان را از رحمت خداوند دور مى سازد. همان گونه که گذشت، رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) در حدیث معراج فرمود: بر در پنجم دوزخ نوشته شده بود: درباره آن چه به کارت نیاید [= براى تو بى فایده است ]، بسیار سخن مگو که از رحمت خدا ساقط مى شوى (محدث نورى : مستدرک الوسائل ، ج ۱۳، ص ۱۲۶، ح ۱۴۹۷۲).

 

 

۶ – از دست دادن امور مفید

هنگامى که شخص به امور بى فایده سرگرم مى شود، از آن چه مفید و سودمند است ، باز مى ماند؛ یعنى نه تنها سودى نمى برد، بلکه منفعت هاى بسیارى را از دست مى دهد. امیرالمومنین (علیه السلام ) مى فرماید: من اشتغل بما لا یعنیه فاته ما یعنیه (آمدى : غررالحکم ، ص ۴۷۷، ح ۱۰۹۴۳) هر کس خود را به چیزى که به کارش نیاید سرگرم سازد، آن چه را که به کارش آید از دست مى دهد.

 

 

۷ – نابودى خرد

عقل، انسان را به پیشرفت و کمال فرا مى خواند. سرگرم شدن به امور زاید و بى فایده ، حرکتى در جهت خلاف فرمان عقل بوده، موجب نابودى آن مى شود. از امیرالمومنین على (علیه السلام ) نقل شده است : ضیاع العقول فى طلب الفضول (آمدى : غررالحکم ، ص ۴۷۶، ح ۱۰۹۳۲) ضایع شدن عقل ها، در جست و جوى کارهاى زاید است.

 

 

۸ – گمراهى

بیهوده گویى موجب نابودى خرد مى شود و با از دست دادن خرد، اندیشه به خطا رفته ، انسان ، راه کمال و سعادت را گم خواهد کرد. امیر مؤ منان مى فرماید: وقوعک فیما لا یعنیک جهل مضل (آمدى : غررالحکم ، ص ۴۷۷، ح ۱۰۹۴۸).
قرار گرفتن تو در آن چه به کارت نمى آید، نادانى گمراه کننده اى است.

 

 

۹ – قساوت قلب

دورى از یاد خدا، دل را سخت مى کند، و نتیجه پر گویى در آن چه به کار نمى آید، کاهش ذکر خدا، و سرانجام آن ، قساوت قلب است. رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم) مى فرماید: لا تکثروا الکلام بغیر ذکر الله فان کثره الکلام بغیر ذکر الله تقسو القلب ان ابعد الناس من الله القلب القاسى (علامه مجلسى : بحارالانوار، ج ۶۸، ص ۲۸۱، ح ۲۸) سخن در غیر یاد خدا را زیاد نکنید. همانا سخن بسیار در غیر یاد خدا، دل را سخت مى کند. همانا دورترین مردم از خدا، دل شخص سنگدل است.

 

 

۱۰ – خستگى شنونده

بیهوده گویى ، افزون بر زیان هاى پیش گفته ، موجب ملامت و خستگى شنونده نیز مى شود که این خود، بى میلى شنونده به هم سخن شدن با بیهوده گو را در پى خواهد داشت.
امیرمومنان على (علیه السلام ) مى فرماید: ایاک و کثره الکلام فانه یکثر الزلل و یورث الملل (آمدى : غرر الحکم ، ص ۲۱۲، ح ۴۱۰۳) از پرگویى بپرهیز؛ زیرا بر لغزش ها مى افزاید و کسالت و خستگى را به دنبال مى آورد.

 

 

(۶): راه هاى درمان بیهوده گویى

درمان بیهوده گویى از دو راه علمى و عملى ممکن است.
دقت در پیامدهاى سخن بى فایده و یادآورى مستمر آن ها، سبب ترک این عادت ناشایست مى شود. بیهوده گو باید بداند که عمر عزیزش بر نمى گردد؛ پس نباید آن را صرف کار بیهوده کند. اگر شدت علاقه ، او را به بیهوده گویى وا داشته است، بداند که با این کار عمر دوستش را تباه مى کند؛ در حالى که مى تواند با سخنان سودمند محبت خویش را ابراز کند.

 

به یادآوردن ارزش والاى ذکر خدا و اندیشه در مبداء و معاد نیز او را بر ضد بیهوده گویى، تشویق و تحریک مى کند. شناخت نقش گفتار در میان دیگر رفتار، گامى بسیار مهم در ترک بیهوده گویى است.

 

آن گاه که انسان به اهمیت نقش سخن در زندگى آگاه شود، دیگر به گفتار بى فایده روى نخواهد آورد. امام صادق (علیه السلام ) به نقل از رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) مى فرماید: من راءى موضع کلامه من عمله قل کلامه الا فیما یعنیه (کلینى : کافى ، ج ۲، ص ۱۱۶، ح ۱۹).
هر کس جایگاه سخنش را در میان رفتارش بشناسد، گفتارش جز در امور مفید، کم مى شود.
سرگرم شدن به کارهاى مفید و سودمند، کوششى مناسب براى ترک عادت بیهوده گویى است ؛ زیرا پرداختن به بیهوده گویى انسان را از کارهاى سودمند باز داشته است ؛ پس براى ترک آن باید به ضدش عمل کرد.

 

امیرمومنان على(علیه السلام) مى فرماید: من اطرح ما یعنیه وقع الى ما لا یعنیه (آمدى : غررالحکم ، ص ۴۷۷، ح ۱۰۹۴۶) کسى که آن چه را به کارش آید کنار گذارد، در آن چه به کارش نیاید [= مفید نباشد] قرار مى گیرد.

 

پرداختن به ذکر، دعا، مسائل مفید علمى و ارشاد و تربیت ، از جمله امور مفیدى است که انسان را از بیهوده گویى دور مى سازد.

مطالب پیشنهادی به شما

ارسال یک پاسخ

ایمیل شما منتشر نمی شود.
فیلدهای اجباری با علامت * مشخص شده اند.

*


Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

تماس با ما | RSS | آپلود سنتر نکته نيوز | نقشه سايت

تمامي حقوق براي پايگاه اطلاع رساني نکته نيوز محفوظ ميباشد و استفاده از مطالب با ذکر منبع مجاز است